ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ ప్రస్థానం: 1953 నుండి నేటి వరకు అసెంబ్లీ స్థానాల సమగ్ర పరిణామ క్రమం!

అమరావతి: భారతదేశ రాజకీయ చరిత్రలో ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర ఏర్పాటు, విభజన ప్రక్రియలు అత్యంత కీలకమైనవి. స్వాతంత్య్రం వచ్చిన నాటి నుండి నేటి వరకు ఆంధ్రప్రదేశ్ అసెంబ్లీ స్థానాల సంఖ్య అనేక మార్పులకు లోనైంది. కేవలం 140 స్థానాలతో మొదలైన ఆంధ్ర రాష్ట్ర ప్రస్థానం, ఉమ్మడి రాష్ట్రంగా 294 స్థానాలకు చేరుకుని, నేడు నవ్యాంధ్రప్రదేశ్‌లో 175 స్థానాల వద్ద నిలిచింది. ఈ సుదీర్ఘ రాజకీయ ప్రయాణంలోని పూర్తి వివరాలు మీకోసం..

1. మద్రాసు ప్రెసిడెన్సీ నుండి ఆంధ్ర రాష్ట్రం వరకు (1947 - 1953)

1947లో దేశానికి స్వాతంత్య్రం వచ్చినప్పుడు 'ఆంధ్రప్రదేశ్' అనే రాష్ట్రం లేదు. తెలుగు మాట్లాడే ప్రాంతాలన్నీ మద్రాసు ప్రెసిడెన్సీలో భాగంగా ఉండేవి. అప్పట్లో మద్రాసు ఉమ్మడి అసెంబ్లీలో 375 స్థానాలు ఉండగా, ఆంధ్ర ప్రాంత ప్రతినిధులు అందులో ఉండేవారు. పొట్టి శ్రీరాములు గారి ఆత్మబలిదానం తర్వాత, 1953 అక్టోబర్ 1న కర్నూలు రాజధానిగా 'ఆంధ్ర రాష్ట్రం' ఏర్పడింది. మద్రాసు అసెంబ్లీ నుండి విడిపోయిన 140 మంది సభ్యులతో తొలి ఆంధ్ర రాష్ట్ర శాసనసభ కొలువుదీరింది.

2. ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్ ఏర్పాటు (1956 - 2014)

1956 నవంబర్ 1న ఆంధ్ర రాష్ట్రం మరియు హైదరాబాద్ రాష్ట్రంలోని తెలంగాణ ప్రాంతం కలిసి 'ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్'గా ఆవిర్భవించాయి.

ప్రారంభ దశ: ఆంధ్ర ప్రాంతం నుండి 140, తెలంగాణ నుండి 105 మంది సభ్యులతో కలిపి మొత్తం 245 స్థానాలతో ఉమ్మడి అసెంబ్లీ ప్రస్థానం మొదలైంది.

పెరిగిన స్థానాలు: జనాభా ప్రాతిపదికన జరిగిన నియోజకవర్గాల పునర్విభజన (Delimitation) ఫలితంగా:

1962లో: స్థానాల సంఖ్య 300కు పెరిగింది.

1967లో: స్వల్ప మార్పులతో 287కు తగ్గింది.

1978 నాటికి: నియోజకవర్గాల పునర్విభజన స్థిరీకరణ జరిగి 294 స్థానాలకు చేరుకుంది. 2014 వరకు ఈ సంఖ్యే కొనసాగింది.

3. రాష్ట్ర విభజన - నవ్యాంధ్రప్రదేశ్ ఆవిర్భావం (2014)

2014 జూన్ 2న ఆంధ్రప్రదేశ్ పునర్వ్యవస్థీకరణ చట్టం ప్రకారం రాష్ట్రం విడిపోయింది.

కేటాయింపు: ఉమ్మడి రాష్ట్రంలోని 294 స్థానాల్లో 175 స్థానాలు ఆంధ్రప్రదేశ్‌కు, 119 స్థానాలు తెలంగాణకు కేటాయించబడ్డాయి.

ప్రస్తుత స్థితి: ప్రస్తుతం ఆంధ్రప్రదేశ్ అసెంబ్లీలో 175 మంది ఎన్నికైన సభ్యులు ఉండగా, ఒక యాంగ్లో-ఇండియన్ నామినేటెడ్ సభ్యుడి కోటాను ఇటీవలి రాజ్యాంగ సవరణ ద్వారా తొలగించారు.

4. నియోజకవర్గాల పునర్విభజన (Delimitation) - కీలక ఘట్టాలు

నియోజకవర్గాల సంఖ్య పెరగడం లేదా తగ్గడం అనేది ప్రధానంగా 'డెలిమిటేషన్ కమిషన్' నిర్ణయాలపై ఆధారపడి ఉంటుంది.

1976 సవరణ: 1971 జనాభా లెక్కల ప్రకారం స్థానాలను 2001 వరకు స్తంభింపజేశారు.

2002 సవరణ: 1971 జనాభా లెక్కల ఆధారంగానే స్థానాల సంఖ్యను మార్చకుండా, కేవలం భౌగోళిక సరిహద్దులను మారుస్తూ 2026 వరకు గడువు పొడిగించారు. దీనివల్లే 2008లో నియోజకవర్గాల పేర్లు, పరిధులు మారినా సంఖ్య మాత్రం 294 (ఉమ్మడి) గానే ఉంది.

5. భవిష్యత్తులో స్థానాల పెంపు?

ఆంధ్రప్రదేశ్ పునర్వ్యవస్థీకరణ చట్టం-2014లోని సెక్షన్ 26 ప్రకారం, ఆంధ్రప్రదేశ్ అసెంబ్లీ స్థానాలను 175 నుండి 225 వరకు పెంచే అవకాశం ఉంది. అయితే, ఇది 2026 తర్వాత దేశవ్యాప్తంగా జరిగే నియోజకవర్గాల పునర్విభజన ప్రక్రియతో ముడిపడి ఉంది. జనాభా గణన (Census) పూర్తయ్యాక, నవ్యాంధ్రలో నియోజకవర్గాల సంఖ్య భారీగా పెరిగే అవకాశం ఉందని రాజకీయ వర్గాలు భావిస్తున్నాయి.

ఒక చూపులో అసెంబ్లీ చరిత్ర:

1953: 140 స్థానాలు (ఆంధ్ర రాష్ట్రం)

1955: 196 స్థానాలు (మధ్యంతర ఎన్నికలు)

1956: 245 స్థానాలు (ఉమ్మడి ఏపీ ఏర్పాటు)

1962: 300 స్థానాలు

1978 - 2014: 294 స్థానాలు

2014 - నేడు: 175 స్థానాలు